Çocuklar, her şeyi sizden öğrendikleri gibi kural ve sınırları da ilk olarak aile içinde öğrenirler. Kendini keşfetmeye başladığı andan itibaren kendi başlarına hareket etme eğiliminde olan çocukların bir de sonsuz merak duygusu ve hayal gücü işin içine girince, yapabileceklerinin gerçekten sınırı yoktur. Onlara kurallar ve sınırlar konusunda yol gösterecek olan kişi ilk olarak sizsiniz.
Çocuğunuzun kural ve sınırlara alışması için, hoşgörü, sabır, tutarlılık ve güven en önemli etkenlerdendir. Bunlardan biri eksik olduğu zaman, çocuğunuzla kurmaya çalıştığınız otorite demokratik bir ilişkiden uzaklaşır ve sonunda ya korkutucu ebeveyn olursunuz ya da ipleri tamamen çocuğa bırakırsınız.
Evdeki kuralları belirlemede onunla inatlaşmanız, aslında asla sonuca varamayacağınız bir savaşa dönüşür ve ilişkinizi yıpratmaktan başka bir işe yaramaz. Bunun yerine çocuğunuzla sakin ve mantıklı bir ilişki kurmanız, onun gözünde güvenilir ve tutarlı bir izlenim elde etmenizi sağlar.
Hayatı keşfetmeye başlayan çocuğunuzun kural ve sınırlara uyum sağlaması için belirteceğimiz noktalara önem verebilir, dengeli ve sakin bir ilişki kurarak kuralları hayatınızın olağan bir parçası haline getirebilirsiniz.
İşe Baştan Başlayın
Bebeğiniz doğdu ve büyüme aşamasında onu kurallardan habersiz yetiştirdiniz. “Ben” kavramının geliştiği 2-3 yaşında başına buyruk davranmaya başlayan çocuğunuza birdenbire kurallar yüklemek, elbette ki onun tepkisine sebep olacaktır. Bunun yerine, işe baştan başlamalısınız. Çocuğunuzun yemek, uyku, oyun gibi günlük rutinlerini bir sınır ve kural çerçevesinde gerçekleştirdiğinizi hissettirerek, onun kural ve sınır kavramından tamamen soyutlanmadan büyümesini sağlayabilirsiniz.
Kuralları Önceden Belirleyin
Daha önceden bilmediği bir kuralı çocuğunuza sinirle ve o anlık bir karar olarak bildirdiğiniz zaman, çocuğunuz ilk olarak bunu bir tehdit gibi algılayıp uyum sağlamaktan kaçınacaktır.Sonrasında ise bu kuralları fevri bir şekilde koyduğunuzu düşünerek zorlamayı deneyecektir.
Çocuğunuza kural koyarken, bunun üzerinde düşünülmüş ve mantıklı bir karar olduğunu ona hissettirmeniz gerekir. Bu sayede çocuk bu kuralı yıkamayacağını ve doğrusunun bu şekilde olduğunu düşünür.
Tutarlı Olun
Bir gün önce koyduğunuz bir kuralı bir gün sonra bozarsanız, çocuğunuzda “Demek ki kurallar isteyince bozulabilir” algısı yaratırsınız. Tutarsız davranışlar, çocuğun gözünde kuralın güvenilirliğini ve doğruluğunu sorgulatır ve kurallara uyma eğilimini azaltır.
Kuralın mantığını ve geçerliliğini sorgulamaya başlayan çocuk, ebeveyninin kendisine “kafasına göre” kurallar koyduğunu düşünerek kendi doğruları doğrultusunda hareket etmeye başlayabilir. Bu yüzden, koyduğunuz kuralların arkasında durun. Eğer bir kuralı gerçekten bir seferliğine bozmanız gerekiyorsa da, bu konunun nedenini çocuğunuza önceden açıklamalısınız.
Takdir Edin
Koyduğunuz kurallara uyan çocuğunuzu mutlaka takdir etmeniz gerekir. Bu takdirin söz ve davranışlarınızla gerçekleşmesi çok daha işe yarar bir yöntemdir. Onu, yaptığı iyi bir davranış karşısında “Doğru olanı yapıyorsun” “Aferin, seninle gurur duyuyorum”gibi cümleler kurarak, gerçekleştirdiği davranışı bir daha yapma konusunda teşvik edebilirsiniz.
Çocuğunuz istediğiniz bir kurala uymadığında ise kesinlikle bedensel cezalar kendi güven ortamınızdan uzaklaştırma gibi yolları tercih etmemelisiniz. Her çocuk, anne ve babası tarafından karşılıksız sevildiğini hissetmek ister. Bu tip cezalar, “Beni sadece doğru olanı yaptığımda seviyorlar” algısına yol açarak, karşılıksız sevgi ilişkinizin çocuğunuz tarafından sorgulanmasına yol açar. Bunun yerine, onunla konuşmalı, bir yerde oturup düşünmesini istemelisiniz. Çocuğunuzla kurduğunuz ödül-ceza sistemini kesinlikle bir rüşvet ilişkisine çevirmemelisiniz.
Tüm bu kurallar konulurken en önemli noktalardan biri de, evde anne ve babanın birbiriyle paralel davranışlar sergilemesi. Anne tüm kuralları koyuyorken baba kural delici bir görev üstleniyor veya tam tersi yaşanıyorsa, çocuğun kurallara ve anne-babasının otoritesine olan bağlılığı sarsılır ve kafasına göre davranma eğilimi artar.
Çocuğunuza hangi konularda kural koyacağınızı iyi belirlemelisiniz. Kural ve sınır koyma işinin abartılması, her şeye kural konulması da kuralsız hiçbir şey yapamayan bir çocuk ortaya çıkarır ve böyle bir çocuk ileride maalesef özgüvensiz bir birey olur.
Unutmayın ki bu kural ve sınırlar, onun okul hayatına ve bundan sonraki yaşamına adapte olabilmesi için de yerinde ve dozunda olduğu sürece oldukça faydalı. Güven ilişkinizi sarsmayan, sakin bir evin altın anahtarı, doğru çizilmiş kural ve sınırlardır.